Tür : Romantik / Dram / Suç

Gösterim Tarihi : 27 Şubat 2009

Yönetmen : Danny Boyle , Loveleen Tandan

Senaryo : Simon Beaufoy , Vikas Swarup (Kitap)

Yapım : 2008, ABD / İngiltere , 120 dk.

Aslında bu film Jamal’ın doğru yolda ayrılmama savaşını anlatıyor. Bir bilgi yarışmasına (Kim 20 milyon rupe ister?) katılan Jamal, 18 yıllık hayat tecrübesini paraya çevirmek ister. Asıl istediği sevdiği kıza televizyon yoluyla ulaşmaktır.

Jamal aynı zamanda hayatının dönüm noktalarına da ulaşır. Karşısına öyle sorular çıkar ki, cevapları hayatının özetidir.

Üç Silahşörler :  Athos, Porthos ve Aramis

Jamal’ın bir de abisi var tabii. Onu koruyan kollayan. Kardeşinin sevdiği kızı ‘kötü adamlar’ın elinden kurtarıyor. Bu da yetmiyor tadına önce kendi bakıyor. Ancak küçük kardeş hiç vazgeçmiyor saf-temiz aşkından. Özellikle çocuk oyuncuların doğallığı göz yaşartıyor. Onları o hayattan çekip alasınız geliyor. Dilenciler kampında kaldıkları sürede filmi yüreğiniz ağzınızda izliyorsunuz. Hele kaçışları yok mu.

Bir bir soruları cevaplıyor Jamal. Hindistan halkının manevi desteğini de arkasına alarak. Bir insanın bu kadar bilgili olması bazılarının hoşuna gitmiyor. Ve yarışma çıkışı Jamal kendini karakolda buluyor. İşkencesi de bu işin tuzu biberi oluyor. Soruyorlar ona bu soruların cevabını nasıl biliyorsun. Bilinsin diye sorulmamış meğerse bu sorular!

Eğitim mi tecrübe mi. Para mı aşk mı?

Bir soru daha, kardeşler inşaatta hesaplaşıyor. Yıllar sonra Jamal diyor Neden? Abisinin cevabı yok ki büyük balık küçük balığı yerden başka. Diğer yaşamı seçmiş o. Günah çıkarıp günah işleyerek işleyen.

Diğer bir soru Jamal ve sevdiği kız istasyonda kavuşmak üzereyken abisinin onları acımadan başka taraflara savurması.

Bir yarışma sunucusunun ne kadar içten pazarlıklı olabileceğini de görerek korkuyoruz.

Hindistan’ın her türlü yüzünü (zengin-fakir, güçlü-güçsüz, güzel-çirkin) gözümüze sokmadan bize gösteren yönetmen Danny Boyle. Trainspotting’in başarısı “Slumdog Milyoner”de de devam ediyor. Başarılı kurguyla film akıp gidiyor. Jamal’ın masumiyeti, sevdiği kızın güzelliği, abisinin ettikleri ile ‘Milyoner’ izlenmesi gereken bir film. Bol ödüllü olduğunu da (8 Oscar-7 Bafta) hatırlatalım. Filmin son sahnesindeki dans da görülmeye değer.

Hadi Jamal mücadeleye devam!

                                                      Evrim Özsoy

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra uzun süre durgunluğa giren Azeri sineması yeni bir çıkış yapmaya hazırlanıyor.  Bu çıkışın önemi sadece sanat açısından değil. Olay politik açıdan da oldukça anlamlı, çünkü iki Kafkas ülkesini ortak bir kültürel projede yan yana getiriyor : Gürcistan – Azerbaycan ortaklığıyla gerçekleşiyor sözkonusu yapıt.  

‘’Saha’’ adını taşıyan filmin yönetmeni ve tasarlayıcısı Azeri, teknik ekip ise ağırlıklı olarak Gürcü. Yapım ortakları Azerbaycan’dan Nariman Film, Gürcistan’dan ise Bagira Film.

Geçtiğimiz aylarda çekimi tamamlanan 129 dakikalık film şu an montaj aşamasında ve Cannes Film festivaline yetişmesi için uğraşılıyor. Genellikle bir ay veya 5 hafta gibi  kısa sürelerde çekimi yapılan filmlerden çok farklı ‘’Saha’’. Sinema eğitimini Moskova’da alan yetenekli yönetmen Ilgar Safat tam 3 ay çekim yaptı. Bir dantel işlercesine her diyaloğun, her görüntünün üzerinde titizlikle durarak 3 ay süren hummalı bir çalışma ile filmi tamamladı. Gürcistan’dan güzel bir yaz günü ince yazlık giysilerle gelen teknik ekip Tiflis’e kışın başlangıcında kalın paltolar ve çizmelerle dönebildi.

Azerbaycan kültür bakanlığının da desteklediği film hem psikolojik bir iç hesaplaşmayı, bir kaçış ve yüzleşmeyi, hem de sembolik anlamı ağır basan bir saha içinde kıstırılmışlığı ele alıyor. Bir aşk hikayesi anlatırken sosyal ilişkilere ve psikolojik baskılara da ayna tutuyor. Filmin kahramanı genç fotoğrafçı, nişanlısıyla birlikte bir araba kazası sonucu getirildikleri polis karakolunda, Kafka'vari bir mizansenle karşı karşıya gelirken, fotoğrafçı genç hafızasında çocukluk günlerine kadar geri dönüyor. Geçmişteki ve günümüzdeki Baku görüntüleri estetik yanı çok güçlü planlarla birbirini izliyor, tarih ve tarihsizlik iç içe geçiyor. 

Filmin ilginç yanlarından biri de oyuncuIarın değişik ülkelerden gelmiş olmaları ve filmde karşılıklı dialogları bazen ayrı dillerde yapmaları. Örneğin baş erkek rol oyuncusu Gürcü Zaza Bejashvili  ile onun nişanlısı rolündeki Fransız oyuncu Melissa Papel birbirleriyle aynı dili konuşmuyorlar. Fransız oyuncu kendi repliklerini daha Fransa’dayken  çalışıp öğrendiği Azerice söylerken, nişanlısı rolündeki Gürcü oyuncu ise kendi konuşmalarını Rusca yapıyor. Tabi sonunda bütün bu Rusca repliklere Azerice dublaj olacak, ama her iki oyuncunun da ayrı dillerde konuşarak yine de mükemmel uyumlu bir oyun çıkarabilmeleri gerçekten  inanılmaz bir başarı.  Öte yandan, film setinde de Azerice’nin yanı sıra Gürcüce, Rusca, Türkçe, Fransızca ve İngilizce konuşulması bu çekimin  alışılagelmişlerden çok farklı olduğunu, şimdiden uluslararası bir boyut taşıdığını gösteriyor.

Yönetmen lgar Safat ile kardeş olan prodüktör Nariman Mammadov ise herhalde tüm bölgede az rastlanan türden, örnek oluşturacak ciddiyette bir yapımcı. Her şeyin pek çok aksama gösterdiği, verilen sözlerin pek tutulmadığı ve her şeyin her an değişebildiği  eski Sovyet dünyasında Nariman Mammadov şaşırrtıcı bir istisna. Son derece düzgün ve planlı bir çalışmayla öngörülen programın eksiksiz ve kusursuz uygulanmasını sağlıyor,  çekim boyunca ortaya çıkan  zorlukların hiç birini çekim ekibine hissettirmeden çözümleyerek işin  sorunsuzmuş gibi akıp gitmesini örgütlüyor.

Yetenek, beceri ve bilgiyi ustalıkla birleştiren iki kardeş Azeri sineması için hiç kuşkusuz sağlam ve  ses getirici bir atılımın öncüleri olacaklar.  Şimdiden Fransa, İsviçre gibi ülkelerden ortak yapım teklifleri alan Nariman Mammadov bunları inceleyip değerlendireceğini söylüyor. Ama en büyük arzusu, ilerdeki projelerinde Türk sinemacılarıyla da ortak bir çalışma yapabilmek.  
                                                                           
    Nur DOLAY
    3.2.2009

Not: Filmin web sitesi: www.theprecinct.az

Özgün ad Papillon
Yönetmen  Franklin J. Schaffner
Yapımcı Ted Richmond
Senaryo yazarı Henri Charriere, Dalton Trumbo, Lorenzo Semple Jr.
Oyuncular Steve Mc Queen , Dustin Hoffman
Film müzikleri Jerry Goldsmith
Yapım yılı, ülkesi 1973, Fransa, ABD
Süre 150 dakika
Bütçe 12 milyon USD

Suçsuz olduğu halde mahkum edilen Papillon ve en iyi arkadaşı banker Dega, Fransız Guyanası'nda kürek mahkumudur. Burası kaçması imkansız bir hapishanedir. Mahkumlara akıl almaz işkenceler yapılmaktadır. Papillon ilk günden itibaren kaçmayı kafasına koyar. Arkadaşı Dega'ya vuran gardiyanı döverek kaçar. Bir kiliseye sığınır ama rahibeler onu yakalatır. İlk kaçışından sonra yakalanıp hücreye atılır. Hücrede hergün bir somun ekmek ile 1 litre suyla yetinebilmektedir. hayatta kalmaya çalışır, konuşmaz, sır vermez.
İkinci kaçış denemesinde kelebek,maturette,closiot ve jesus ile birlikte kaçar. Kaçışlarında Cüzzamlılar Adası'ndakilerden yardım görürler. Yine yakalanıp bu sefer Şeytan Adası'na götürülürler. Buradan kaçış yoktur. Dega akıl sağlığını yitirmiş gibidir.
Papillon ise çeşitli denemelerden sonra hindistan cevizlerini bir torbaya doldurup yaptığı torba-salla adadan kaçacaktır.
Filmin sonunda salla uzaklaşırken bağırır: -Sizi pislikler!

Kelebek, özgürlüğe adanmış bir başyapıttır. Gerçek bir hayat hikayesinden alınmıştır. Arkadaşlığın, bağlılığın, vefakarlığın bu kadar iyi oynandığı, müziğin filmle bu kadar iyi bütünleştiği sayılı filmlerdendir. Filmdeki hapishaneler daha sonra kapatılmıştır.

Hava çok soğuk. İstasyonda dondurma standı kurulmuş. Gelen geçen herkes ısınmak için dondurma alıyor!
Bende Torino’ya bir bilet alıyorum.
1.5 saat sonra Milano’dayım, Torino trenini buluyorum ve Fatih Terim hayranı bir adamın yanına oturuyorum.

Verona - Torino  trenle yaklaşık 3.5 saat sürüyor. Ve nihayet saat 5’e doğru Torino’dayım. İstasyonda restorasyon var, çıkışı biraz zor buluyorum. Elimde harita ile Via Verdi’yi arıyorum. Haritada caddeler minicik görünüyor, caddenin başına geldiğimde yolun sonundaki insanlar mercimek kadar görünüyor. Allahım ben nasıl yürürüm bu kadar yolu? Hadi Evrim danışma ofisini bul.

Yaklaşık 40 dakika yürüdükten sonra Massimo Sineması'na varıyorum, o da ne? Kocaman bir kuyruk, özlemişim festival ortamını. Bir film izlemem lazım 'Chinatown’a bir öğrenci!’ ‘Maalesef kalmadı!’ ‘Hiç mi yok?’ Bir kız bana biletini uzatıyor, 'almak ister misin?' Şans budur diyorum. Salona giriyorum herkes koltuğunu bulmuş, yer yok zar-zor bulduğum bir yere ulaşmaya çalışırken bir ses ‘Veee Roman Polanski.  Aaaa Roman, hemen kamerama sarılıyorum, off çok uzaktayım. O da pek konuşmuyor zaten.

Restore edilmiş Chinatown başlıyor, Jack Nicholson nasıl da oynuyor!!! Bu geceyi unutmayacağım...Uzun caddeleri kat ederek ve bir de köprü geçerek otele ulaşıyorum. Güzel bir pazar beni bekliyor. Sabah erkenden ayaktayım. Otelde tanıştığım Arjantinli kızların sözünü dinliyorum ve sinema müzesine bir bilet alıyorum ama öncesinde bir film  daha izlemem lazım. Müze hemen Massimo Sineması'nın karşısında Via Montebello. Sinema müzesi iyi bir mimarlik örneği, karşısına geçip saatlerce izleyebilirsiniz. 09.45 seansında Jean-Pierre Melville’nin 2 filmini izliyorum.

Le Silience De La Mer ve Vingt-quatre Heures de Le Vie d’un Clown. 1945 yılında çekilen ilk film 18 dakika sürüyor bir sirk çalışanının gündelik öyküsü. İnanılmaz doğal, doyamıyorum filme...

Koşarak sinema müzesine giriyorum. İçeri bir göz atıyorum 1. katta herkes en lüks sinema koltuklarına oturmuş, dev (gerçekten dev) ekranda film izliyor, e uyuyan da yok değil. ‘Sinemanın Tarihi’ en eski kameralar, alet-edevatlar, belgeler burada! Derste 1 sene boyunca dinlediklerimin önüne geçiyor bu gezi. İlk sinema filmleri 3 boyutlu fotoğraflar, Edison’un film makinesi vs. Ben yürüdükçe sinema gelişiyor! Western-korku-çizgi-macera-müzikal-kara film, küçük odalarda canlanıyor. Küçük setler duvardaki filmler, oyuncuların kostümleri ve daha neler neler.

Marilyn Monroe’nun en seksi fotoğrafları, ayakkabıları. Erkek ziyaretçilerin en çok oyalandıkları bölümlerden biri! Çocuklar çizgi film, laboratuar bölümünde koşuşturuyorlar. Bayanlar ise genelde eşlerini ve çocuklarını kontrol ediyor! Poster katı gözümü boyuyor, hepsini alıp odama asacağım!

Yeter Evrim Torino’dasın. Çık dışarı. Ciddi bir yer burası, belki de soğuk diye böyle hissetmişimdir, bilinmez. Tramvaylar hızla geçiyor tarihi binaların arasından. Piazza Augusto, Giovanni, Reale, Vittori Veneto, San Carlo ve Solferino. Bitmeyen caddelerden biri de Via Roma. Neden bitirmeye çalışıyorum ki bu kenti? Sadece 2 köprü görebildim ve merkezi gezebildim. Torino’ya sanırım 1 gün yetmeyecek. Bir sonraki Torino Film Festivali’ne geldiğimde –umarım- bitiririm Torino’yu. Trenime biniyorum, yanımda 3 gazeteci konuşuyorlar, Antonio Banderas'la nasıl röportaj yaptığını anlatıyor bir tanesi. O kadar uykum var ki tanışamıyorum.

Bir başka sefere...